Dış Mekân Aydınlatma Uygulaması: Bahçe, Cephe ve Otopark İçin Adım Adım Rehber
Bahçe, cephe, giriş ve otopark aydınlatmasında armatür seçimi, kablo ve buat, IP ve IK değerleri, kaçak akım koruması, fotosel ve astronomik zaman rölesiyle otomatik kontrol.
Dış mekân aydınlatmasında en sık karşılaştığımız sorunlar armatürle değil, bağlantıyla ilgilidir: içine su dolmuş buatlar, rakorsuz kablo girişleri, açıkta bırakılmış ekler. Bu yazıda bahçe, cephe, bina girişi ve otopark aydınlatmasını uygulama sırasına göre anlatıyoruz. IP koruma sınıflarının anlamı için LED aydınlatma ve IP sınıfı yazımıza bakabilirsiniz.
1. Planlama: Ne aydınlatılacak?
| Alan | Amaç | Tipik armatür |
|---|---|---|
| Bina girişi ve kapı önü | Güvenlik, yüz tanıma, anahtar bulma | Aplik, tavan armatürü, sensörlü armatür |
| Bahçe yolları | Yön bulma, takılmayı önleme | Alçak direkli bahçe armatürü, çim armatürü |
| Cephe ve ağaçlar | Dekoratif vurgu | Projektör, yere gömme armatür |
| Otopark ve açık alan | Güvenlik, geniş alan | LED projektör, direk armatürü |
| Merdiven ve basamaklar | Düşmeyi önleme | Basamak armatürü, alçak aplik |
Planlarken şu soruları da yanıtlayın: Işık komşuların penceresine veya yola taşıyor mu? Projektör göz hizasında kamaşma yaratıyor mu? Gereksiz yukarı yönlü ışık hem enerji israfı hem ışık kirliliğidir. Projektörleri aşağı doğru yönlendirmek çoğu sorunu çözer.
2. Armatür seçimi
- IP sınıfı: Yağmur alan yerlerde en az IP65 yaygın tercih edilir. Toprağa gömülen veya su birikebilecek yerlerde daha yüksek koruma gerekir.
- IK sınıfı: Darbe dayanımını gösterir. Yere gömme armatürlerde, alçak bahçe armatürlerinde ve topun çarpabileceği alanlarda yüksek IK değeri önemlidir.
- Gövde ve vida malzemesi: Antalya gibi sahil şehirlerinde tuzlu hava korozyonu hızlandırır. Alüminyum gövdenin kaplama kalitesine, paslanmaz vida ve contalara dikkat edin.
- Lümen ve açı: Projektörlerde watt yerine lümen ve ışık açısına bakın. Seçim mantığını LED panel ve spot yazımızda anlattık.
- Solar armatürler: Kablo çekilmesi zor olan yerlerde pratiktir. Ancak verim, güneş alma süresine ve batarya kapasitesine bağlıdır. Gölgede kalan alanlarda beklentiyi düşük tutun.
3. Kablo, buat ve bağlantı
Dış mekân tesisatının ömrünü bağlantı kalitesi belirler.
- Kablo tipi: Toprak altına döşenecek kablolar bu amaç için üretilmiş tiplerden seçilir ve uygun derinlikte, koruma borusu içinde döşenir. Bina içi tesisat kabloları toprağa doğrudan gömülmez. Kablo tipleri için kablo farkları yazımıza göz atın.
- Buat: Bağlantılar armatürün kendi kutusunda veya dış mekâna uygun, contalı bir buatta yapılır. Buat mümkünse zemin seviyesinin üstünde ve su birikmeyecek bir noktada olmalıdır.
- Rakor: Kablonun buata veya armatüre girdiği yer, kablo çapına uygun rakorla sızdırmaz hâle getirilir. Rakorsuz giriş, IP65 bir armatürü fiilen korumasız bırakır.
- Damla döngüsü: Kablo, armatüre aşağıdan girecek ve önce aşağı sarkıp sonra yukarı çıkacak şekilde bırakılırsa su kablo boyunca içeri akmaz.
- Ek yeri: Toprak altında veya açıkta bantla yapılmış ek bırakılmaz.
4. Koruma
- Dış mekân aydınlatma ve priz devreleri 30 mA kaçak akım rölesi ile korunmalıdır. Nemli havalarda sık atma oluyorsa bu, bir yerde su girdiğinin işaretidir. Röleyi devre dışı bırakmak yerine kaynağı bulun. Ayrıntılar kaçak akım rölesi yazımızda.
- Metal direk ve armatür gövdeleri koruma iletkenine bağlanmalıdır.
- Uzun hatlarda gerilim düşümü hesaba katılmalı, kablo kesiti buna göre seçilmelidir.
5. Otomatik kontrol
| Yöntem | Nasıl çalışır? | Nerede uygun? |
|---|---|---|
| Fotosel (alacakaranlık şalteri) | Ortam ışığı azalınca açar | Bahçe yolları, cephe |
| Astronomik zaman rölesi | Konuma göre gün batımı ve doğumunu hesaplar | Site ve otopark aydınlatması, tabela |
| Hareket sensörü | Hareket algılayınca belirli süre açar | Bina girişi, merdiven, otopark köşeleri |
| Zaman saati | Belirlenen saatlerde açıp kapatır | Dekoratif aydınlatma |
Astronomik zaman rölesi, fotoselin kirlenme veya gölgede kalma sorununu yaşamaz. Kurulum ve bağlantı örneği için Entes DTR-10 astronomik zaman rölesi kılavuzuna bakabilirsiniz. Röle veya sensörün kontak kapasitesi, bağlanan armatürlerin toplam yüküne uygun olmalıdır. Yük büyükse araya bir kontaktör eklenir.
Uygulama kontrol listesi
- Her alan için amaç ve armatür tipi belirlendi mi?
- Armatürlerin IP ve IK değerleri bulunduğu yere uygun mu?
- Sahil yakınında korozyona dayanıklı gövde ve vida seçildi mi?
- Toprak altı kablolar uygun tipte ve koruma borusu içinde mi?
- Bütün kablo girişlerinde uygun rakor kullanıldı mı?
- Bağlantılar contalı buat veya armatür kutusunda mı?
- Devre 30 mA kaçak akım rölesiyle korunuyor mu?
- Projektörler komşulara ve yola kamaşma yapmayacak şekilde yönlendirildi mi?
- Otomatik kontrol cihazının kapasitesi toplam yüke uygun mu?
Güvenlik notu
Dış mekân tesisatı su, nem ve mekanik darbeyle doğrudan karşı karşıyadır. Tüm bağlantılar yetkili elektrikçi tarafından, ilgili sigorta kapatılıp enerji olmadığı ölçü aletiyle doğrulandıktan sonra yapılmalıdır. Islak zeminde, yağmur altında veya merdiven üstünde enerji altındaki bir armatüre dokunulmamalıdır.
İlgili ürünler
- Aydınlatma kategorisi
- LED projektörler
- Aplikler
- Hareket sensörleri
- Solar armatürler
- Buatlar
- Kablo rakorları
- Kaçak akım röleleri
Bahçenizi birlikte planlayalım
Bahçenizin veya cephenizin fotoğrafını ve kaba ölçülerini WhatsApp'tan gönderin, armatür ve bağlantı malzemesi listesini birlikte çıkaralım. Berkbey Elektrik, Antalya'da Mutlusan, Onka ve YCL yetkili bayisidir. Muratpaşa'daki mağazamızda projektör, aplik ve bağlantı malzemelerini yerinde görebilirsiniz.