Asansör Emniyet Devresi Nedir? Kesik Emniyet Devresinde Arıza Nasıl Aranır

Asansör "emniyet devresi kesik", "güvenlik devresi açık" ya da "kapı kilit hatası" gibi bir uyarı vererek durduğunda sorun çoğu zaman bu devrenin bir noktasındadır. Bu yazıda emniyet devresinin mantığını, hangi elemanlardan oluştuğunu ve teknisyenlerin arızayı nasıl daralttığını genel hatlarıyla anlatıyoruz. Amaç bir teknik rehber sunmak değil, konuya yabancı olanlara çerçeve çizmektir.

Emniyet devresi neden seri bağlıdır?

Seri bağlantıda akım, zincirdeki bütün kontaklardan geçmek zorundadır. Kontaklardan herhangi biri açıldığında akım kesilir. Kumanda sistemi bunu algılar, motoru durdurur ve freni kapatır. Bu yapı "bir şey yerinde değilse asansör çalışmasın" ilkesine dayanır. Kopuk bir kablo, oksitlenmiş bir kontak veya yerinden çıkmış bir fiş de devreyi açar. Yani arıza da asansörü güvenli tarafa, yani durmaya yöneltir.

Zincirde neler bulunur?

Her asansörde birebir aynı olmasa da emniyet devresinde genellikle şu elemanlar yer alır:

• Stop butonları: Pano, kuyu dibi ve kabin üstündeki acil durdurma butonları.
• Hız regülatörü kontağı: Kabin aşırı hıza ulaştığında açılır.
• Regülatör gergi kasnağı kontağı: Regülatör halatı gevşer veya koparsa açılır.
• Paraşüt fren kontağı: Paraşüt devreye girdiğinde açılır.
• Son limit şalterleri: Kabin en alt veya en üst durağı geçtiğinde açılır.
• Kuyu dibi ve kabin üstü revizyon düzenekleri
• Kabin kapısı kontağı: Kabin kapısı kapanmadıkça devre tamamlanmaz.
• Kat kapısı kilit kontakları: Her katın kapı kilidi seri bağlıdır. Tek bir kat kapısı kilitlenmezse asansör hareket etmez.

Bazı kumanda panolarında zincirin belirli noktaları rumuzlarla izlenir. Örneğin Arkel ARCUBE kılavuzunda kapı kısmındaki uçlar 120, 130, 135 ve 140 gibi numaralarla gösterilir. Mikrolift'in ML50S ve MLCOMBO 40 şemalarında ise güvenlik devresi ve BYPASS tertibatı ayrı sayfalarda yer alır. Rumuzların anlamı panodan panoya değişir. Mutlaka kendi panonuzun şemasını kullanın.

Arıza arama mantığı

1. Belirtiyi doğru okuyun

Kumanda kartının ekranı veya LED'leri, zincirin hangi bölümünün açık olduğunu çoğu zaman gösterir. "Kapı kilit hatası" ile "stop devresi açık" farklı bölgeleri işaret eder. Hata kayıtları da arızanın aralıklı mı, sürekli mi olduğunu anlamaya yardım eder.

2. Zinciri ikiye bölün

Teknisyen, şemadaki ara ölçüm noktalarından birinde gerilim olup olmadığına bakar. Gerilim varsa arıza o noktadan sonradır. Yoksa öncesindedir. Her ölçümde aranan bölge yarıya iner. Bu yöntem, onlarca kontak arasında arızayı birkaç ölçümde bulmayı sağlar.

3. Kapı bölümünü kat kat inceleyin

Arıza kapı bölümündeyse asansörün hangi katta durduğu ve hangi katlara gidebildiği ipucu verir. Kat kapısı kilitleri seri olduğu için teknisyen kat kat kontrol ederek açık kalan kilidi bulur.

4. Aralıklı arızalara dikkat

Bazen asansör çalışırken bir anlığına durur, sonra devam eder. Bu durum genellikle gevşek bir klemensi, aşınmış bir fiş kontağı, kapı titreşiminde açılıp kapanan bir kilit kontağını veya hareketli kabloda kırık bir damarı işaret eder. Bu tür arızalarda hata kaydı ve hangi katta oluştuğu bilgisi çok değerlidir.

En sık arıza noktaları

Regülatör veya paraşüt kontağının açılması, bir güvenlik olayının işareti olabilir. Bu durumda kontağı kapatmak yetmez. Asansörün neden aşırı hıza çıktığı ya da paraşütün neden devreye girdiği mutlaka incelenmelidir.

Kat kapısı kilidi ve kontaklarıyla ilgili parça seçimini kapı kilidi ve enkoder yazımızda, periyodik bakım noktalarını ise kapı kilidi ve kabin aksesuarları bakım listemizde anlattık.

Köprüleme neden bu kadar tehlikeli?

Kontakların köprülenmesi bazı bakım işlemlerinde kontrollü olarak gerekebilir. Bu yüzden yeni panolarda köprüleme için özel bypass düzenekleri bulunur ve bu düzenekler köprülü çalışmayı sınırlar. Ancak bir kat kapısı kilidini kabloyla köprüleyip asansörü kullanıma açmak, kat kapısı açıkken kabinin hareket etmeyeceği güvencesini ortadan kaldırır. Böyle bir köprü, kuyu boşluğuna düşme gibi ağır kazalara yol açabilir. Bakım bittiğinde tüm köprülerin söküldüğü mutlaka doğrulanmalıdır.

Kontrol listesi

• Hata mesajı ve hata kaydı not edildi mi?
• Panonun kendi şeması ve rumuz listesi kullanılıyor mu?
• Asansör hizmet dışı bırakıldı, kat kapılarına uyarı asıldı mı?
• Arıza bölgesi ara ölçüm noktalarıyla daraltıldı mı?
• Kapı bölümünde kat kat kontrol yapıldı mı?
• Regülatör veya paraşüt kontağı açıldıysa nedeni araştırıldı mı?
• İş bitiminde tüm köprülerin söküldüğü doğrulandı mı?
• Değiştirilen parça asansör kayıt defterine işlendi mi?

Güvenlik notu

Emniyet devresinde ölçüm ve arıza arama, enerji altındaki panoda ve kuyuda yapılır. Bu işler yalnızca yetkili asansör firmasının eğitimli personeli tarafından yapılmalıdır. Bina görevlilerinin veya kullanıcıların kat kapısını zorlaması, kilit açma anahtarını kullanması ya da panoya müdahale etmesi ölümcül kazalara yol açabilir.

İlgili ürünler

• Kapı fiş kontakları
• Kat kapı kilitleri
• Stop butonları
• Limit şalterleri
• Hız regülatörleri
• Kapı sistemleri kategorisi

Parçayı birlikte bulalım

Arızalı kontağın, kilidin veya şalterin fotoğrafını WhatsApp'tan gönderin, uyumlu seçenekleri birlikte bakalım. Sökülen parçayla Muratpaşa'daki mağazamıza gelirseniz karşılaştırma yapmak daha kolay olur. Berkbey Elektrik, Antalya'da Canlift ve Önersan ürünlerinin yetkili bayisidir.

Kaynaklar

• TS EN 81-20, Asansörler: Yapım ve montaj için güvenlik kuralları. TSE
• TS EN 81-50, Asansör bileşenlerinin tasarım kuralları, hesapları, muayene ve deneyleri. TSE
• Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB), Ek-III Asansör Güvenlik Aksamlarının Listesi. Mevzuat Bilgi Sistemi
• Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği. Mevzuat Bilgi Sistemi